Spoor & tram geeft jaarlijks in woord en beeld een uitgebreid overzicht van de belangrijkste gebeurtenissen van de spoor- en tramwegen in Nederland, met niet alleen veel aandacht voor het rollend materieel, maar ook voor exploitatie en infrastructuur. Hedendaagse ontwikkelingen in het reizigers- en goederenvervoer worden nader belicht, terwijl ook het verleden niet wordt vergeten. Het nieuwe deel is editie 19 en is met 144 pagina's weer een uitstekend naslagwerk geworden.

De laatste jaren werd de treinliefhebber zich er steeds meer van bewust dat de treinhobby steeds saaier werd met de eentonigheid en kleurloosheid van het NS-materieel. De geelgrijze treinstellen en locomotieven nodigden door hun uniformiteit niet echt meer uit om actief te worden gefotografeerd. Alleen de Beneluxstellen sprongen er met wat rood nog een beetje uit, maar dan had je het wel gehad. Editie 19 toont dat de aanhouder wint: dankzij de welbekende aanbestedingen zijn er veel vervoerders bijgekomen, met allemaal hun eigen huisstijl, maar ook NS heeft de fantasie de vrije loop gegeven wat al resulteerde in smakelijk gemoderniseerde Sprinters. Een verademing voor de ware liefhebber blijkens dit boek.

Het boek werd onder eindredactie van Carel van Gestel vervaardigd, waarbij hij weer kon vertrouwen op de deskundige bijdragen van o.a. Marcel van Ee, Peter van der Meer en Kees Verhulst. Maar ook bijdragen van o.a. Johan Blok, Paul Dijkman, Rob van Ee, Rein Korthof, Aad de Meij, Gerrit Nieuwenhuis, Kees Pronk en Dick van der Spek maken het boek tot een waardevolle aanvulling op de vorige edities.

Ter illustratie van deze recensie zijn een aantal foto's bijgevoegd, gemaakt door de recensent van het boek (tenzij anders vermeldt). Deze foto's staan niet in het boek.

In het eerste hoofdstuk komt het reizigersvervoer van NS reizigers en de overige vervoerders aan bod. We zien hierbij ook de bouw van de nieuwe Sprinters in Krefeld, en de treinstellen van de overige vervoerders waarbij gehuurd DH-materieel en Plan V van NS goede diensten bewees.

Railion 6429 bij de aanleg van Randstadrail, Leidschenveen 24-06-2006. Foto: Ruurd Berendes

Uiteraard ook foto's van de Lint van Syntus en de GTW van Arriva. Voor wie het nog niet wist staat een Plan V van Connexxion afgebeeld!

Lint 39 te Winterswijk (zie artikel pagina 28), 05-06-2007. Foto: Ruurd Berendes

Treinstel 40 Tussen Lochem en Almen. Foto: Gerrit Nijkamp

Hierna een artikel over de verlenging van de Haagse tramlijn 16 met een stukje historie.

Het hoofdstuk goederenvervoer bewijst dat wij ons maar al te graag laten verrassen door de even onvermoede als geniale kleurencombinaties op het materieel van het inmiddels onverwacht grote aantal railvervoerders.

Ex NS ACTS lok 1254 te Beekbergen, 18-04-2006. Foto Ruurd Berendes

Mijn favoriete onderwerp (omdat ik daar zelf nooit kans toe zie om bij aanwezig te zijn) is het hoofdstuk sloop. Werkelijk meesterlijk fotowerk van de onvolprezen Marcel van Ee toont ons in Hasselt de sloop van de serie SM '90 stellen die maar een kort leven hebben gehad bij NS. De serie 2101-2109 werd in 1990 besteld bij Talbot in Aken en was bedoeld als opvolger voor Plan V. Door de enorme groei van vraag naar dubbeldekkers was een vervolgserie niet meer nodig en bleef het bij deze kleine serie stoptreinen.

In 1994 kwam de serie in dienst op de lijn Zwolle-Emmen, en omdat mijn dochter daar ging wonen heb ik regelmatig met deze comfortabele treinen gereisd. Er was deze railhoppers echter geen lang leven beschoren. Op het moment dat ze aan revisie toe waren besloot NS de serie met de bijnaam Railfloppers, vanwege de vele storingen niet meer op te knappen maar op te leggen. Eind 2005 gingen ze buiten dienst en in 2007 volgde sloop.

Na een overzicht van de in 2007 gesloopte treinstellen volgt nog een artikel over de voormalige diesellocs uit de 2400-serie in Frankrijk en Saoedi-Arabië. Ook zeer interessant is het artikel over de zes Plan U's die vanaf 11 mei 2007 per spoor naar Slowakije gingen.

Sloop NS 846 Zutphen (zie artikel pagina 76). Foto: Ruurd Berendes

Wederom geïllustreerd met foto's van Rob van Ee is er een vervolgartikel over de reis van de langdurig terzijde staande en nagenoeg slooprijpe DE2 164 die op 3 november 2006 naar Hoogwoud werd vervoerd, gedeeltelijk per spoor en gedeeltelijk per dieplader.

Opladen van de DE2 164 bij de NS werkplaats 03-11-2006. Foto: familie Appel

Hier werd het uitgewoonde en van graffiti besmeurde wrak door de kundige handen van Irma en Frank Appel (zeer gastvrije mensen die mij in 2005 een aangenaam vakantieverblijf bezorgden in een van hun omgebouwde trams) omgetoverd tot een fraaie Blauwe Engel, geheel volgens de originele huisstijl en compleet met Allan-vleugel, waarin men van een luxe Mexicaans verblijf met bed en breakfast kan genieten.

Kop DE2 164 Hoogwoud (zie artikel pagina 88) 27-02-2008. Foto: Ruurd Berendes

Rein Korthof stelde het volgende hoofdstuk samen, dat de railmusea in Nederland een onder de loupe neemt. Naast het bekende materieel zoals de Bisschop, de DE1 41 en de 273 was de terugkeer van TEE 1002 natuurlijk een hoogtepunt. Vanwege het feit dat het in 2007 precies 50 jaar gelden was dat de de dienstregeling van de TEE in gang werd gezet werd de kop van de BK 1002 weer in de originele donkerrode/ crème lak gezet.

TEE BK 1002 Zwolle (zie artikel pagina 101) 08-08-2006. Foto: Ruurd Berendes

Ook de DE2 186 van Historisch Streekvervoer Achterhoek reed weer ritten en wordt in het artikel afgebeeld tijdens een rit over de Sloelijn bij Eindewege.

Museumstel DE2 186 te Winterswijk, 05-06-2007. Foto: Ruurd Berendes

Hierna volgt een artikel over de infrastructuur, en het boek sluit af met de viering van 80 jaar lijn 11, uiteraard weer verluchtigd met fotomateriaal van de onmisbare Johan Blok die in de jaren '60 gelukkig al in kleur fotografeerde.

Editie 19 is een boek dat ik met veel plezier heb gelezen en mij ook veel wetenswaardigheden opleverde. Zo moet ik tot mijn schande bekennen dat de sloop van de railhoppers mij volledig ontgaan was. Gelukkig daarom dat de Alk dit soort boeken uitgeeft.